Vendor özünü yoxlaya bilməz. Layihənizi sifariş edən şəxs onun keyfiyyətini də doğrulaya bilməməlidir — buna üçüncü bir göz lazımdır.
Bina tikəndə layihələndirici, podratçı və texniki nəzarətçi üç fərqli adamdır. IT-də bu rol boşdur — vendor özü-özünü yoxlayır. Bu boşluğu doldururuq, açıq və satışsız.
Üç rol, üç ayrı adam
Tikinti dünyasından oxşatma alırıq, çünki bu, IT-də olmadığı halda hər kəsə tanışdır:
-
Layihələndirici · Vendor
Kim yeni saytı, məhsulu, brendi yaradır. Vizionu çevirir reallığa. Maraqlı tərəfdir — öz işini yaxşı göstərmək onun üçün təbii motivasiyadır.
-
Podratçı · İcraçı
Eyni vendor və ya başqa komanda. Kodu yazır, pikselləri qoyur, deploy edir. Onun da maraq nöqtəsi var — "hazır" deyəndə müştəri ödəyir.
-
Texniki nəzarətçi · Müstəqil tərəf
Layihəni icra etməyən, sifariş etməyən, gəlir bağlanmasında payı olmayan üçüncü adam. Hesabat müştəriyə yazılır, vendor-a açıq paylaşılır. Maraqlı tərəf deyil — odur ki, müstəqil ola bilir.
Bu üçü bir adamda olduqda — etibar dağılır. Vendor öz işini doğrulayanda "yaxşıdır" cavabı statistik olaraq hər zaman gəlir.
Üç abunəlik səviyyəsi
Hər səviyyə fərqli sıxlıqda nəzarət deməkdir. Müştəri layihənin riskinə görə seçir; biz tövsiyə veririk, lakin qərar müştərinindir.
-
Light
- Aylıq vizual + funksional review
- Sprint nəticələrinin avtomat doğrulanması
- Risk siqnalları siyahısı (kritik səviyyə)
- 30 dəqiqəlik müzakirə görüşü
-
Standard
- Light-da olan hər şey
- Code review (sample əsasında)
- Vendor görüşlərinə qoşulma — istəyə görə
- Qiymət adekvatlığı haqqında qısa qeyd
- Aylıq strateji yön müzakirəsi
-
Deep
- Standard-da olan hər şey
- Tam code review (hər PR)
- Dizayn review (Figma, vizual artefaktlar)
- Qiymət müzakirəsi — tam təhlil ilə
- Vendor ilə həftəlik sinxron
- Layihə bitəndə final audit
Qiymət konkret iş əhatəsindən sonra verilir. Şablon paket yoxdur — saytın ölçüsü, vendor sayı, layihənin riski hər biri qiymətə təsir edir.
Maraq konflikti — açıq bəyannamə
Bizi vendor kimi tutubsanızsa, biz sizin nəzarətçiniz ola bilmərik. Rollar struktural olaraq ayrılır — "qatışmaq olmaz" deyil, "qatışmırıq".
- Aktiv müştəri olduğunuz layihədə üzərinizdə nəzarət xidməti vermirik.
- Nəzarət etdiyimiz layihənin vendoru olmaq təklifini rədd edirik. Hətta vendor öz iradəsi ilə getsə də, biz onun yerini tutmuruq.
- Hesabatlarımız vendor-u dağıtmaq üçün yox, müştərini qorumaq üçün yazılır. Vendor yaxşı işləyirsə, hesabat bunu açıq deyir.
- Hesabat kopyası vendor-a paralel olaraq göndərilir — gizli surət sirayət deyil. Şəffaflıq həm müştərini, həm vendoru qoruyur.
Tez-tez verilən suallar
- Niyə vendor özünü yoxlaya bilməz?
- Çünki o, maraqlı tərəfdir. Öz işini "yaxşı" demək onun üçün təbii motivasiyadır — bu, pis niyyət deyil, sadəcə struktural konflikt. Bina tikən şirkət öz işinin texniki yoxlanışını eyni anda etmir; eyni prinsip IT-də də işləyir, lakin satıcı yoxdur.
- Hansı sənədləri review edirsiniz?
- Kod (commit-lər, PR-lar, repo strukturu), dizayn (Figma faylları, dizayn sistemi), deploy (artefaktlar, monitorinq), sənədləşdirmə (handover, README, ADR), test örtüyü, dependency manifest. Hər element üzrə yoxlama meyarları əvvəlcədən razılaşdırılır.
- Hansı hallarda biz nəzarətçi ola bilmərik?
- Üç hal: (1) eyni layihənin vendoru olduğumuz halda; (2) keçmiş 12 ay ərzində vendor-la başqa layihədə işbirliyi etdiyimiz halda; (3) vendor-un komandasında ailə üzvü olan halda. Bu məhdudiyyətləri özümüz qoyuruq, qanun tələb etmir.
- Hesabat formatı necədir?
- Brendli PDF, 8–14 səhifə (səviyyəyə görə dəyişir). Hər tapıntı: nə tapdı, harada (sətir, fayl, screenshot), niyə vacibdir, müştəriyə tövsiyə. Müzakirə görüşü yazılı — yazılı sənəd uzun müddət qalır, yaddaşda yox.
- Hesabat müştəriyə verilir, yoxsa vendor-a?
- Hər ikisinə. Müştəri sifarişi verir, hesabat onun nəzarət alətidir. Lakin paralel kopya vendor-a açıq göndərilir — bu, etiket yox, prinsipdir. Gizli hesabat etibar dağıdar; açıq hesabat hər iki tərəfi gücləndirər.
- Müqavilə müddəti və çıxış şərtləri?
- Minimum 3 ay (çünki bir aylıq nəzarət real siqnal verə bilmir). Sonra ay-bə-ay davam edir, müştəri istənilən vaxt 30 günlük xəbərdarlıqla çıxa bilər. Uzunmüddətli kontrakt yoxdur — biz sizinlə işləməkdə dəyər göstərməliyik, yoxsa sizin getmək haqqınız qalır.
Vendor ilə işləyirsiniz, lakin keyfiyyət, qiymət və layihə risklərində müstəqil təsdiq lazımdır? Birlikdə danışaq.
salam@qaynaq.com